Форум дэмакратычных сіл Беларусі перадаў у Міжнародны крымінальны суд новыя доказы злачынстваў супраць чалавечнасці, учыненых рэжымам Лукашэнкі.
Форум дэмакратычных сіл Беларусі звярнуўся ў Міжнародны крымінальны суд з заявай аб дзяржаўнай палітыцы прымусовага выгнання грамадзян Беларусі.
У межах расследавання меркаваных злачынстваў супраць чалавечнасці, учыненых рэжымам Аляксандра Лукашэнкі, Форум дэмакратычных сіл Беларусі накіраваў у Офіс пракурора Міжнароднага крымінальнага суда (МКС) новае прадстаўленне (Submission).
Упершыню перад Міжнародным крымінальным судом ставіцца пытанне аб тым, ці з’яўляецца масавы зыход соцень тысяч грамадзян Беларусі пасля 2020 года толькі следствам рэпрэсій, ці вынікам арганізаванай дзяржаўнай палітыкі прымусовага выгнання, накіраванай на выдаленне палітычных апанентаў з беларускага грамадства, недапушчэнне іх вяртання на радзіму і распаўсюджванне наступстваў пераследу на іх сем’і і дзяцей.
У прадстаўленых матэрыялах Форум дэмакратычных сіл Беларусі настойвае на тым, што масавы зыход грамадзян Беларусі пасля падзей 2020 года з’яўляецца не проста следствам палітычных рэпрэсій, а вынікам мэтанакіраванай і паслядоўна рэалізаванай дзяржаўнай палітыкі прымусовага выгнання палітычных апанентаў рэжыму і членаў іх сем’яў за межы краіны.
На думку аўтараў прадстаўлення, пасля падзей 2020 года беларускія ўлады сфарміравалі сістэму ўзаемазвязаных рэпрэсіўных мер, накіраваных не толькі на падаўленне палітычнага іншадумства, але і на прымусовае і канчатковае выцясненне палітычных апанентаў з Беларусі. Масавыя затрыманні, катаванні, бесчалавечнае і зневажальнае годнасць абыходжанне, завочныя крымінальныя справы і прысуды, канфіскацыя маёмасці, абмежаванні доступу да дакументаў, ціск на сем’і, меры ў адносінах да дзяцей і арганізаваны вываз вызваленых палітычных зняволеных разглядаюцца ў прадстаўленні не як асобныя эпізоды, а як элементы адзінай дзяржаўнай палітыкі.
Аўтары прадстаўлення звяртаюць увагу на тое, што падобныя механізмы ўжо разглядаліся міжнародным правасуддзем. Яшчэ з часоў Нюрнбергскага працэсу пераслед разумеўся не толькі як фізічны гвалт, але і як пазбаўленне людзей асноўных правоў, маёмасці і магчымасці паўнавартасна ўдзельнічаць у жыцці ўласнай дзяржавы. У рашэннях па справах Стакіча (Stakić), Крнелаца (Krnojelac), Купрешкіча (Kupreškić), а таксама Кордзіча (Kordić) і Чэркеза (Čerkez) Міжнародны трыбунал па былой Югаславіі прыйшоў да высновы, што пераслед можа выяўляцца ў сукупнасці ўзаемазвязаных мер, уключаючы арышты, пазбаўленне волі, канфіскацыю маёмасці, абмежаванне правоў і выключэнне людзей з грамадскага жыцця. Міжнародны крымінальны суд па справе М’янмы і Бангладэш, у сваю чаргу, прызнаў, што дэпартацыя можа ажыццяўляцца не толькі праз фізічнае выдварэнне, але і праз стварэнне ўмоў, якія вымушаюць людзей пакідаць сваю краіну.
Згодна з прадстаўленымі матэрыяламі, за апошнія месяцы каля пяцісот палітычных зняволеных пасля вызвалення былі дастаўлены дзяржаўнымі органамі непасрэдна да межаў Беларусі і фактычна выдварэны за межы краіны. Большасць з іх не атрымалі ніякіх дакументаў, якія пацвярджаюць законнасць вызвалення альбо змяненне іх прававога статусу. На думку аўтараў прадстаўлення, такая практыка дазваляе дзяржаве ў любы момант аб’явіць, што гэтыя асобы не былі вызвалены, а незаконна пакінулі месцы пазбаўлення волі. Гэта азначае, што іх вяртанне ў Беларусь можа быць выкарыстана як падстава для неадкладнага арышту і новага крымінальнага пераследу. Такім чынам, вызваленне фактычна ператвараецца ў форму бестэрміновага выгнання і забароны на вяртанне ва ўласную краіну.
Асобны раздзел прысвечаны практыцы завочнага крымінальнага пераследу. Форум дэмакратычных сіл Беларусі адзначае, што завочныя крымінальныя справы і прысуды выкарыстоўваюцца не толькі як інструмент пакарання палітычных апанентаў, але і як механізм юрыдычнага замацавання іх выгнання, паколькі вяртанне такіх асоб у Беларусь аўтаматычна стварае рызыку неадкладнага затрымання і пазбаўлення волі.
Асаблівая ўвага надаецца канфіскацыі маёмасці як інструменту прымусовага выгнання. Згодна з прадстаўленымі матэрыяламі, у палітычных апанентаў рэжыму канфіскоўваліся дамы, кватэры, банкаўскія рахункі, сямейная маёмасць і асабістыя рэчы. У шэрагу выпадкаў праз дзяржаўныя аўкцыёны рэалізоўваліся нават рэчы, якія належалі дзецям. У прадстаўленні таксама прыводзяцца звесткі пра выпадкі наўмыснага знішчэння і пашкоджання маёмасці палітычных апанентаў, фота- і відэаматэрыялы якіх пасля распаўсюджваліся праз афіцыйныя дзяржаўныя рэсурсы і каналы МУС. Такія дзеянні былі накіраваны не толькі на прычыненне матэрыяльнага ўрону, але і на публічнае зневажанне сем’яў палітычных апанентаў, аказанне псіхалагічнага ціску на сваякоў, што знаходзяцца ў выгнанні, і застрашванне грамадства.
Асобная ўвага нададзена дзецям, якія фактычна сталі самастойнымі ахвярамі рэпрэсіўнай палітыкі дзяржавы. Згодна з прадстаўленымі матэрыяламі, тысячы дзяцей грамадзян Беларусі былі вымушаны пакінуць краіну з прычыны палітычнага пераследу іх бацькоў. Пасля спынення большасці консульскіх паслуг атрыманне і падаўжэнне дакументаў для многіх з іх стала фактычна немагчымым, паколькі патрабуе асабістай прысутнасці бацькоў у Беларусі, дзе тым пагражае арышт, пазбаўленне волі ці выкананне завочных прысудаў.
На думку аўтараў прадстаўлення, наступствы рэпрэсій мэтанакіравана распаўсюджваюцца на дзяцей палітычных апанентаў рэжыму. Страчваючы жыллё, маёмасць, доступ да дакументаў і ўстойлівую прававую сувязь са сваёй краінай, многія з іх рызыкуюць аказацца фактычна выключанымі з грамадства на гады і нават дзесяцігоддзі наперад. Такім чынам, палітыка выгнання закранае не толькі цяперашняе пакаленне палітычных апанентаў, але і іх дзяцей, ствараючы перашкоды для іх вяртання на радзіму ў будучыні.
У якасці дадатковага доказнага матэрыялу Форум дэмакратычных сіл Беларусі перадаў у Офіс пракурора архіў Беларускага жаночага фонду, які змяшчае больш за сорак гадзін відэаінтэрв’ю жанчын, што прайшлі праз беларускія ізалятары і месцы пазбаўлення волі пасля падзей 2020 года. Сведчанні змяшчаюць інфармацыю пра катаванні, збіцці, зневажальнае годнасць абыходжанне, псіхалагічны і гендарна абумоўлены гвалт, пагрозы і іншыя формы жорсткага абыходжання. У адрозненне ад матэрыялаў, заснаваных на публікацыях у адкрытых крыніцах, дадзеныя сведчанні былі сабраны паводле адзінай метадалогіі дакументавання парушэнняў правоў чалавека і міжнародных злачынстваў і змяшчаюць звесткі пра асобу сведак, час, месца і абставіны ўчынення меркаваных злачынстваў.
Форум дэмакратычных сіл Беларусі лічыць, што прадстаўленыя матэрыялы сведчаць пра існаванне ў Беларусі арганізаванай дзяржаўнай палітыкі прымусовага выгнання палітычных апанентаў і членаў іх сем’яў, накіраванай на іх канчатковы разрыў з радзімай. На думку аўтараў прадстаўлення, сукупнасць рэпрэсій, вымушанай эміграцыі, завочных прысудаў, канфіскацыі маёмасці, пазбаўлення дакументаў, ціску на сем’і і стварэння перашкод для вяртання на радзіму нават дзяцей утварае адзіную сістэму дэпартацыі, пераследу і іншых злачынстваў супраць чалавечнасці, што падпадаюць пад дзеянне артыкула 7 Рымскага статута.